Ons leiderschapsmodel: het ABC van motiverend leidinggeven

Het ABC van motivatie

Ons model vertrekt van de zelfdeterminatietheorie, de wetenschappelijke basis waaruit Impetus als spin-off van de Universiteit Gent is ontstaan. Mensen floreren wanneer drie psychologische basisbehoeften vervuld zijn. Wij vatten ze samen als het ABC.

Autonomie: ruimte krijgen om zelf keuzes te maken en achter je werk te staan.

verBondenheid: je gewaardeerd en verbonden voelen met je team en je leidinggevende.

Competentie: het gevoel dat je bekwaam bent en blijft groeien in wat je doet.

Het ABC geeft je een gemeenschappelijke taal om over motivatie en samenwerking te spreken. Of, in de woorden van grondlegger Edward Deci: de vraag is niet hoe je mensen motiveert, maar hoe je de omstandigheden creëert waarin ze zichzelf motiveren.

Drie grondhoudingen als vertrekpunt

Voor je iets doet, is er een houding. Drie grondhoudingen dragen motiverend leidinggeven, elk verbonden met een letter van het ABC.

Autonomieondersteuning: je vertrekt vanuit de medewerker zelf, verplaatst je in zijn leefwereld en respecteert zijn eigenheid.

Relationele steun: je bent oprecht begaan met het welbevinden en de sfeer in het team, en aanvaardt mensen onvoorwaardelijk.

Structuur: je schat het niveau juist in en biedt houvast, zodat mensen competenties opbouwen in plaats van in chaos te verzeilen.

Zonder die grondhouding missen de concrete handelingen hun doel.

Van houding naar handelen: de twaalf bouwstenen

Motiverend leidinggeven wordt concreet in gedrag dat je elke dag kan inzetten. Wij bundelen dat waarneembare gedrag in twaalf bouwstenen, verdeeld over vier motiverende aanpakken.

Betrekken: je betrekt mensen bij beslissingen die hun werk raken. Bouwstenen: inspraak, keuze, dialoog.

Afstemmen: je sluit aan bij wat mensen motiveert en geeft telkens het waarom. Bouwstenen: uitnodigende taal, perspectiefneming, meerwaarde.

Begeleiden: je biedt hulp op maat en laat mensen zich bekwaam voelen. Bouwstenen: gepaste hulp, motiverende feedback, zelfinzicht.

Verhelderen: je maakt verwachtingen helder en volgt consequent op. Bouwstenen: duidelijkheid, overzicht, consequente opvolging.

Een kompas, geen etiket

Dit is geen persoonlijkheidstype dat vastligt. Welke bouwstenen je inzet, hangt af van de situatie en de medewerker voor je. De ene keer vraagt een team vooral duidelijkheid en overzicht, de andere keer net ruimte en inspraak. Goed leidinggeven is die aanpak telkens juist afstemmen. En het goede nieuws: dat gedrag is aan te leren en te ontwikkelen.

Motiverend leidinggeven in de praktijk

Een voorbeeld. Je vraagt je team om inspraak, maar uiteindelijk leg je toch je eigen plan op met "we doen het zo". Dat werkt averechts: mensen voelen zich niet gehoord. Had je zelf al een duidelijk beeld? Kies dan voor duidelijkheid en meerwaarde: leg helder uit wat je beslist, waarom, en welke positieve impact het heeft. Dezelfde situatie, een andere bouwsteen, een heel ander effect.

Herken de valkuilen

Naast de motiverende aanpakken zijn er vier die de basisbehoeften net frustreren. Eisend gedrag legt dwingend op. Dominerend gedrag speelt op de persoon in plaats van op het gedrag. Opgevend gedrag laat de dingen op hun beloop. Afwachtend gedrag legt alles bij de medewerker, zonder houvast te bieden. Ze herkennen helpt je er weg van te sturen.

Wetenschappelijk onderbouwd, praktijkgericht

Ons model staat op een stevig wetenschappelijk fundament: de zelfdeterminatietheorie, ontwikkeld en gevalideerd in samenwerking met de Universiteit Gent. Het is een dynamisch kompas. Waar jij vandaag staat, breng je in kaart met de leiderschapsscan, met een helder rapport en concrete groeipunten.